Viêm amidan là gì ? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Viêm amidan là một bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp thường gặp, xảy ra ở mọi lứa tuổi. Mặc dù là bệnh lành tính nhưng nếu không được điều trị đúng cách có thể biến chứng thành viêm amidan mãn tính và nguy hiểm hơn nữa như viêm phổi, viêm cầu thận…. Vậy Viêm amidan là gì ? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả nhanh chóng như thế nào ?

Amidan là gì ?

Amidan là một khối mô mềm nằm ở phía sau họng (hầu họng). Mỗi amidan bao gồm các mô tương tự như các hạch bạch huyết (lympho), được bao phủ bởi niêm mạc màu hồng, chạy qua niêm mạc của mỗi amidan là các hố, được gọi là crypts.

Viêm amidan là gì
Tổ chức Amidan được coi là cửa ngõ quan trọng bảo vệ đường hô hấp

Amidan gồm có: Amidan khẩu cái, amidan lưỡi, amidan vòm và amidan vòi kết hợp tạo thành một vòng bao quanh bên trong họng, được gọi là vòng waldeyer.

Tổ chức Amidan được coi là cửa ngõ quan trọng bảo vệ đường hô hấp, đóng vai trò quan trọng có nhiệm vụ ngăn chặn sự tấn công của các loại vi sinh vật (virus, vi khuẩn, vi nấm) đối với cơ thể.

Ngoài ra, amidan còn có chức năng tiết ra các kháng thể tự nhiên chống lại sự nhiễm trùng.

Viêm amidan là gì ?

Khi amidan chống lại sự xâm nhập ồ ạt của vi khuẩn vào mũi họng vượt quá mức sẽ xảy ra tình trạng viêm, nhiễm trùng. Cùng với đó là sự xuất hiện của xác vi khuẩn, xác bạch cầu, mô hoại tử thành các cục mủ rất hôi, lâu lâu rớt ra khỏi amidan.

Viêm amidan có mủ
Viêm amidan thường xuất hiện kèm theo mủ trong các khe, hốc của tổ chức

Dựa trên triệu chứng và thời gian phát bệnh, viêm amidan được chia thành:

  • Viêm amidan cấp tính: Là tình trạng viêm sung huyết, viêm xuất tiết amidan. Amidan có thể phát triển một lớp phủ màu xám hoặc trắng, nổi hạch bạch huyết tại cổ và hàm. Bệnh do vi khuẩn hoặc virus gây nên.
  • Viêm amidan mạn tính: Là hiện tượng viêm thường xuyên, tái phát nhiều lần. Tùy theo mức độ viêm nhiễm và phản ứng của cơ thể, amidan có thể phát triển to lên (amidan quá phát) hoặc amidan có thể nhỏ lại (amidan xơ teo).

Viêm amidan ở trẻ em trên 5 tuổi chiêm tỉ lệ cao, bệnh thường do vi khuẩn, virut gây ra. Nhưng vì biểu hiện dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác nên cha mẹ thường không chú ý. Bệnh này có thể để lại nhiều biến chứng và di chứng nguy hiểm. Vì vậy, khi trẻ mắc bệnh, cha mẹ không nên xem nhẹ mà hãy nhanh chóng đưa bé đến gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời, hiệu quả.

Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết

Amidan vị sưng viêm
Viêm amidan rất dễ nhận biết với các triệu chứng đặc trung của bệnh

Các triệu chứng đặc trưng của viêm amidan bao gồm :

  • Cổ họng khô, hơi thở có mùi.
  • Giọng bị khàn, ho khan, hoặc có đờm.
  • Nuốt đồ ăn thức uống gặp khó khăn.
  • Xuất hiện hiện tượng xuất huyết, hốc miệng có chấm mủ màu trắng hoặc vàng ở amidan và vòm miệng.
  • Ở cổ thấy hạch bạch huyết, nhất là ở vị trí thành sau hàm dưới dẫn đến sưng to và đau.
  • Các triệu chứng khác có thể là sốt, mệt mỏi, chán ăn, khó tiêu và đau đầu…

Biến chứng của viêm amidan

Viêm amidan nếu không chữa trị có thể dẫn đến các biến chứng nặng nề hơn:

  • Amidan mở rộng (phì đại): Amidan lớn làm giảm kích thước đường thở, làm cho ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ nhiều hơn.
  • Sỏi amidan: Tình trạng xuất hiện các khối màu trắng hoặc vàng trên amidan do mắc thức ăn tại amidan khiến vi khuẩn phát triển lắng đọng chất cặn tạo thành sỏi.
  • Sau viêm amidan có thể bị viêm cầu thận, viêm thận cấp: Người bệnh bị phù chân, phù mặt.
  • Viêm họng liên cầu khuẩn: Streptococcus, một loại vi khuẩn, lây nhiễm amidan và cổ họng. Sốt và đau cổ thường đi kèm với đau họng.
  • Viêm khớp cấp: Các khớp cổ tay, khớp đầu gối, các ngón tay ngón chân bị sưng, nóng, đỏ và đau, toàn thân mệt mỏi, uể oải
  • Áp xe peritonsillar: Nhiễm trùng tạo ra một túi mủ bên cạnh amidan, đẩy nó về phía đối diện. Áp xe peritonsillar phải được dẫn lưu khẩn cấp.
  • Bệnh bạch cầu đơn nhân cấp tính: Thường do virus Epstein-Barr gây ra sưng to ở amidan, sốt, đau họng, phát ban và mệt mỏi.

Nguyên nhân gây viêm amidan

Các nguyên nhân chính dẫn đến viêm amidan như:

  • Virus, vi khuẩn xâm nhập vào đường hô hấp.
  • Sức đề kháng suy giảm khiến cho vi sinh vật gây bệnh có sẵn ở mũi họng phát triển và gây bệnh.
  • Người bệnh đã và đang bị các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp khác như cúm, sởi, ho gà,…
  • Cảm lạnh, cảm cúm do thời tiết, virut, vi khuẩn.
  • Vệ sinh răng miệng kém tạo điều kiện cho vi sinh vật, vi khuẩn phát triển trong các khe, hốc của amidan.
  • Hút thuốc lá hoặc hít khói thuốc thụ động, sống hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm.
  • Tiếp xúc thân mật với người đang bị viêm nhiễm đường hô hấp.

Xác định chính xác nguyên nhân gâylà bước vô cùng quan trọng, hỗ trợ hữu hiệu trong việc điều trị và phòng ngừa biến chứng viêm amidan, viêm tái phát mãn tính.

Cách điều trị viêm amidan

Trong trường hợp viêm nhẹ không nhất thiết phải can thiệp y khoa, bệnh có thể thuyên giảm sau 4-5 ngày. Tuy nhiên, nếu bệnh tình nghiêm trọng, bạn cần phải áp dụng những biện pháp sau đây:

   Thuốc kháng sinh (điều trị nội khoa)

Nếu nguyên nhân viêm amidan liên quan đến nhiễm khuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc kháng sinh đặc trị nhằm tiêu diệt vi khuẩn, kháng viêm, giảm sưng. Các triệu chứng có khả năng sẽ cải thiện trong vòng một vài ngày sử dụng thuốc kháng sinh.

Tuy nhiên, cần lưu ý người bệnh phải tuân thủ đầy đủ liều lượng và liệu trình sử dụng thuốc để hạn chế bệnh tái phát, đồng thời giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc.

   Phẫu thuật (điều trị ngoại khoa)

Bác sĩ sẽ tiến hành cắt amidan bị nhiễm trùng trong trường hợp bị viêm amidan mãn tính, tái phát nhiều lần, nhiều năm liền hoặc thường xuyên và gây ra các biến chứng. Ngày nay thủ thuật cắt viêm amidan thường nhanh và đảm bảo an toàn, ít tổn thương cho người bệnh. Tuy nhiên, để biết được mình bị viêm amidan có nên cắt không, người bệnh nên tham vấn ý kiến bác sĩ và thăm khám đầy đủ.

Các biện pháp phòng ngừa viêm amidan

Để kiểm soát bệnh này, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

  • Giữ vệ sinh răng miệng bằng nước muối ấm vài lần trong ngày.
  • Sử dụng sản phẩm chuyên dụng ngăn ngừa viêm họng, viêm amidan
  • Sử dụng máy tạo độ ẩm để làm ẩm không khí trong nhà.
  • Chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp, nâng cao sức đề kháng
  • Điều trị dứt điểm các bệnh đường hô hấp trên, bệnh viêm xoang, viêm xoang dị ứng, viêm tai giữa
  • Hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh đường hô hấp

Môi trường ngày càng ô nhiễm, khói bụi là nguyên nhân lớn gây ra các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp. Chính vì vậy, biện pháp an toàn nhất hiện nay là đeo khẩu trang khi đi ra ngoài và sử dụng sản phẩm chuyên dụng giúp làm sạch, kháng khuẩn, virut trong họng, ngăn ngừa đến 99% các tác nhân gây bệnh.

Sản phẩm khuyên dùng: Xịt họng keo ong 3T giảm ho, đau ngứa rát họng, phòng ngừa và hỗ trợ điều trị viêm họng, viêm amidan.

Bài viết liên quan

Sản phẩm khuyên dùng