Tinh dịch đồ là gì ? Kết quả như thế nào là bình thường ?

Tinh dịch đồ là xét nghiệm nam khoa quan trọng trong đánh giá sức khỏe sinh sản nam giới. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết ý nghĩ của xét nghiệm tinh dịch đồ là gì ? Kết quả như thế nào là bình thường ? Và cần phải làm gì sau khi đã hiểu các chỉ số trong bản kết quả mình nhận được. Hãy cùng 3T tìm hiểu chủ đề được nhiều nam giới quan tâm ngay sau đây các bạn nhé!

Tinh dịch đồ là loại xét nghiệm đơn giản, được sử dụng để đánh giá chức năng sinh sản của nam giới. Đặc biệt thường thấy ở các cặp vợ chồng đang gặp khó khăn khi thụ thai hoặc nam giới nghi ngờ bản thân có những dấu hiệu tinh trùng loãng, yếu.

Tinh dịch đồ là gì
Xét nghiệm tinh dịch dựa trên mẫu tinh dịch nhằm đánh giá sức khỏe sinh sản của nam giới

Tinh dịch đồ là gì ?

Tinh dịch đồ là một xét nghiệm dựa trên mẫu tinh dịch nhằm đánh giá chất lượng của tinh trùng. Kết quả dựa trên các chỉ số như: số lượng, khả năng di động của tinh trùng, hình dạng của tinh trùng,…được đo đạc dưới kính hiển vi. Việc đánh giá kết quả được thực hiện theo quy định của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trong đó, giá trị tinh dịch đồ mà WHO đưa ra được dựa trên chỉ số trung bình của những người đàn ông có khả năng sinh sản bình thường khi vợ của họ có con trong vòng 12 tháng. Các chỉ số tinh dịch đồ chỉ có ý nghĩa phỏng đoán khả năng sinh sản của nam giới là cao hay thấp, chứ không cho phép kết luận là vô sinh hay không.

Xét nghiệm tinh dịch đồ cho chúng ta các chỉ số sau:

  • Sự ly giải, độ nhớt
  • Thể tích tinh dịch
  • Số lượng tinh trùng
  • Khả năng di động
  • Hình dạng, hình thái của tinh trùng
  • Tỷ lệ tinh trùng sống, độ pH, lượng bạch cầu trong tinh dịch.

Xét nghiệm tinh dịch đồ được tiến hành như thế nào ?

Đầu tiên, bệnh nhân sẽ được nhận một lọ đựng mẫu sạch, vô khuẩn. Tiếp đến bệnh nhân sẽ lấy tinh dịch cho vào lọ bằng cách thủ dâm trong một phòng chuyên lấy mẫu.

Thông thường sẽ không lấy tinh dịch từ bao cao su do có chất bôi trơn và chất diệt tinh trùng (hoặc cần sử dụng bao cao su chuyên dụng). Trong trường hợp người chồng không thể thủ dâm, có thể sử dụng bao cao su chuyên dụng để giao hợp (không chất bôi trơn, không chất diệt tinh trùng). Trước khi lấy mẫu xét nghiệm, bác sĩ sẽ yêu cầu không quan hệ tình dục trong một khoảng thời gian nhất định, thường ít nhất khoảng 48 tiếng (2 ngày), và không quá 5 ngày.

Những trường hợp không thể lấy mẫu tại nơi làm xét nghiêm, có thể lấy tại nhà hoặc nơi khác.. Tuy nhiên, mẫu phải được bảo quản ở nhiệt độ khoảng 20-37oC và chuyển ngay đến phòng xét nghiệm không quá 1 giờ kể từ lúc xuất tinh..

Một phân tích tinh dịch sẽ bao gồm các xét nghiệm

  • Sự ly giải, độ nhớt

Tinh dịch sau khi phóng ra sẽ tự hóa lỏng ở nhiệt độ 37oC, hiện tượng này được gọi là sự ly giải. Thời gian ly giải lâu hoặc không ly giải thường do sự bất thường của tiền liệt tuyến. Thời gian ly giải trung bình ở người bình thường trong khoảng 15 phút.

Tinh dịch có độ nhớt cao sẽ gây khó khăn trong việc đánh giá mật độ tinh trùng và tỷ lệ tình trùng di động. Độ nhớt, kết dính quá cao hoặc quá lỏng cũng phản ánh sức khỏe sinh sản của nam giới.

  • Thể tích tinh dịch

Tinh dịch là một hỗn hợp chất lỏng được sản sinh từ một vài bộ phận trong cơ thể của đường sinh sản. Trong đó, tinh hoàn chỉ góp phần sản xuất khoảng 5% số lượng tinh dịch. Hầu hết lượng tinh dịch được sản xuất bởi các tuyến sinh dục phụ, cụ thể là các túi tinh, dịch niệu đạo và tuyến tiền liệt… Đo lượng tinh dịch được xuất tinh được xem như một phần của xét nghiệm phân tích tinh dịch. Mỗi lần quan hệ, đàn ông thường xuất ra từ 2-5 ml tinh dịch.

  • Số lượng tinh trùng

Tinh trùng bình thường và tinh trùng loãng, ít
Mật độ tinh trùng là số lượng tinh trùng trong 1 millilitre (ml) của tinh dịch

Thường được gọi là đếm tinh trùng. Việc đếm số lượng tinh trùng trong một đơn vị thể tích tinh dịch được xuất ra là một chỉ số quan trọng trong xét nghiệm tinh dịch đồ. Mật độ tinh trùng là số lượng tinh trùng trong 1 millilitre (ml) của tinh dịch.

  • Tính di động của tinh trùng

Khả năng di dộng của tinh trùng được tính khi có chuyển động bơi hoặc di chuyển về phía trước. Số lượng tinh trùng di chuyển so với tổng lượng tinh trùng, và cả tỷ lệ tinh trùng không di động được hoặc di động rất chậm.

  • Hình thái tinh trùng

Số lượng tinh trùng có hình dạng bất thường hoặc bình thường được so sánh với tổng số lượng tinh trùng trong 1 đơn vị thể tích. Chỉ số được ghi lại theo một tỷ lệ phần trăm. Hình thái tinh trùng bất thường có thể nằm ở phần đầu hoặc đuôi, mà ảnh hưởng đến sự di động và khả năng bám dính vào trứng. Khi kiểm tra bằng cách sử dụng đúng phương pháp của WHO, kết quả hình thái này có thể đưa ra một dấu hiệu tốt về khả năng thụ tinh của tinh trùng của với trứng trong môi trường xét nghiệm.

Tinh trùng bình thường và tinh trùng bất thường, dị tật
Tinh trùng bất thường có thể nằm ở phần đầu hoặc đuôi ảnh hưởng đến sự di động và khả năng bám dính vào trứng

Không giống như tinh trùng từ các loài khác, loài người thường sản xuất một số lượng lớn tinh trùng có hình dạng bất thường (Tỷ lệ có thể lên đến 86-95 %). Trong đó có không ít trường hợp rất hiếm gặp, tinh trùng của những người này đều có đầu tròn (globozoospermia) và chúng sẽ không thể thụ thai.

  • PH tinh dịch

Đo độ pH để xác định xem tinh dịch có tính axít hay kiềm. Thông thường, tinh dịch hơi kiềm. Tuy nhiên, một vài trường hợp tinh dịch bị axit hóa có thể đồng nghĩa với việc ống dẫn tinh bị tắc nghẽn hoặc thậm chí bất sản ống dẫn tinh/túi tinh.

  • Bạch cầu

Thường được tìm thấy trong tinh dịch. Số lượng lớn bạch cầu trong tinh dịch có thể là dấu hiệu cho thấy có sự nhiễm trùng trong đường sinh dục. Tuy nhiên, nó cũng có thể xảy ra mà không rõ nguyên nhân.

  • Đánh giá các kháng thể kháng tinh trùng trong tinh dịch

Đây là một xét nghiệm quan trọng, thường được thực hiện tại các phòng thí nghiệm chuyên biệt sử dụng những phương pháp được Tổ chức Y tế Thế giới công nhận. Kháng thể kháng tinh trùng có thể xảy ra ở một số nam giới, khi hệ thống miễn dịch coi tinh trùng của chính mình là một tác nhân lạ và sản xuất kháng thể chống lại. Kháng thể kháng tinh trùng ở nam giới thường xảy ra sau khi cắt ống dẫn tinh. Kháng thể bám dính vào thân tinh trùng và làm giảm khả năng chuyển động của tinh trùng. Tinh trùng bị dính thành cụm, làm cho nó khó khăn khi đi qua các chất nhầy ở cổ tử cung một người phụ nữ.

Ngoài ra, trong quá trình thụ tinh, tinh trùng và trứng nhận ra nhau bằng các chất trên bề mặt (thụ thể). Nếu kháng thể bị dính với tinh trùng, các thụ thể được bao phủ bởi các kháng thể và ngăn cản tinh trùng bám vào trứng.

Kết quả tinh dịch đồ như thế nào là bình thường ?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO năm 2010, một số giá trị tối thiểu của tinh dịch đồ bình thường sẽ bao gồm những yếu tố sau:

  • Thời gian ly giải : Lúc mới xuất tinh, tinh dịch có chứa những hạt thạch giống như hạt rau câu, nhưng sau khoảng 15 phút chúng sẽ ly giải (hoá lỏng) hoàn toàn. Nếu quá 60 phút tinh dịch vẫn không ly giải là dấu hiệu của sự bất thường.
  • Tinh dịch đồ bình thường có pH tinh dịch: ≥ 7,2
  • Thể tích tinh dịch cho một lần xuất tinh phải từ 1,5 ml trở lên
  • Tổng số tinh trùng: ≥ 39 triệu.
  • Mật độ tinh trùng: ≥15 triệu
  • Di động: ≥ 40% tinh trùng phải di động hoặc ≥ 32% tinh trùngdi động tiến tới.
  • Hình dạng bình thường: ≥ 4% tinh trùng có hình dạng bình thường.
  • Tỉ lệ tinh trùng sống: ≥ 58% tinh trùng sống trở lên
  • Tế bào lạ: Ngoài tinh trùng, trong tinh dịch còn có các tế bào khác. Các tế bào lạ là các tế bào tròn, chúng có thể hiện diện trong tinh dịch với mật độ ≤ 1 triệu tế bào/ml.

Nếu xét nghiệm tinh dịch đồ cho kết quả bình thường thì bạn có thể yên tâm. Nhưng nếu kết quả có bất thường, một vài chỉ số không đạt yêu cầu thì việc xét nghiệm cần phải được lặp đi lặp lại 2-3 lần trong 2-3 tháng để xác nhận việc bất thường này có liên tục hay không.

Lưu ý thêm về xét nghiệm tinh dịch đồ

Tinh dịch đồ của một người bình thường có thể có kết quả bất thường trong thời gian xét nghiệm. Do đó, chỉ xét nghiệm 1 lần tinh dịch đồ duy nhất có ý nghĩa rất ít. Bởi có sự biến động tự nhiên về số lượng và chất lượng tinh trùng, nhiều bác sĩ sẽ yêu cầu kiểm tra 2 hoặc 3 mẫu trong khoảng 1-3 tuần.

Việc đo lường tất cả các phần của mẫu tinh dịch cho bác sĩ một số gợi ý về mức độ khả năng sinh sản. Kết quả lượng tinh trùng thấp không phải đồng nghĩa là không có cơ hội thụ thai. Một số người có số lượng tinh trùng thấp nhưng với khả năng di động và hình dạng tinh trùng bình thường vẫn có thể thụ thai.

Bài viết liên quan

Sản phẩm khuyên dùng