Hen phế quản là gì ? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Hen phế quản là tình trạng viêm mạn tính đường thở, một bệnh không hiếm gặp hiện nay. Bệnh lý này gây ra những ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống đặc biệt là sức khỏe. Vậy “Hen phế quản là gì ? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị như thế nào ?”

Bệnh hen phế quản gây ra tình trạng tắc nghẽn, cản trở đường thở. Triệu chứng điển hình như thở khò khè, khó thở, nặng ngực và ho tái diễn nhiều lần, thường xảy ra ban đêm và sáng sớm.

Hen phế quản là gì ?

Hen phế quản (hay còn gọi là hen suyễn) là bệnh lý đường hô hấp, đặc trưng bởi tình trạng viêm đường dẫn khí mạn tính. Khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích, phế quản của người bệnh vốn rất nhạy cảm sẽ phản ứng một cách dữ dội, biểu hiện bởi các triệu chứng như khó thở, khò khè, nặng ngực và ho. Tùy vào mức độ kích thích các tiểu phế quản và tùy vào cơ địa của từng người bệnh mà cơn hen phế quản biểu hiện ở mức độ nặng nhẹ khác nhau.

Triệu chứng khó thở ở người hen phế quản
Bệnh hen phế quản gây ra tình trạng tắc nghẽn, cản trở đường thở

Hen phế quản là bệnh lý mạn tính thường không thể chữa khỏi. Tuy nhiên, các triệu chứng của bệnh có thể được kiểm soát nếu người bệnh tuân thủ điều trị một cách tích cực.

Triệu chứng điển hình của hen phế quản

Thường thì các bệnh lý đường hô hấp diễn ra sẽ đi kèm những triệu chứng, biểu hiện nhận dạng nhất định. Tuy nhiên, với bệnh hen phế quản lại khác, có những người xuất hiện triệu chứng bệnh nhưng cũng có những người bệnh lại không có bất kỳ triệu chứng gì.

Ngoài ra, tùy vào tình trạng bệnh hen phế quản khác nhau mà các triệu chứng cũng không giống nhau. Tuy nhiên, đa phần sẽ xuất hiện một vài triệu chứng phổ biến ngay sau đây.

  • Hụt hơi: Dù không làm việc quá sức nhưng vẫn thường cảm thấy bị hụt hơi.
  • Co thắt lồng ngực: Hiện tượng tức ngực hoặc co thắt lồng ngực có thể diễn ra khi chuyển tư thế hoặc thay đổi trạng thái (thức dậy sau khi ngủ,…).
  • Khó thở, thở khò khè : Khi bị hen phế quản, đường dẫn khí sẽ xuất hiện sưng, viêm khiến cho không khí không thể lưu thông một cách trơn tru từ phối đến các bộ phận đảm nhiệm chức năng hít thở (phế quản, mũi,…). Chính vì vậy khi thở tiếng khò khè sẽ xuất hiện ở khu vực gần mũi và miệng. 

Trong rất nhiều trường hợp, người bệnh khi bị khò khè sẽ cảm thấy rất khó thở. Nó ảnh hưởng rất lớn đến giấc ngủ của người bệnh. Hiện tượng mất ngủ chính là hệ lụy khi các biểu hiện của hen phế quản trở nên rõ ràng và phức tạp hơn. 

Nguyên nhân gây Hen phế quản là gì ?

Có rất nhiều tác nhân khởi phát cơn hen phế quản:

  • Các tác nhân dị ứng: là những nguyên nhân thường gặp nhất.
  • Dị nguyên đường hô hấp: Bụi bẩn, lông động vật, phấn hoa, nấm mốc, khói thuốc lá, chất hóa học công nghiệp độc hại…
  • Dị nguyên thực phẩm: các loại hải sản (tôm, cua, cá, sò,… ), trứng, thịt gà, lạc.
  • Thuốc: Một số loại thuốc cũng có thể là yếu tố khởi phát cơn hen, như aspirin, penicillin,…
  • Tác nhân nhiễm khuẩn: Các bệnh lý nhiễm khuẩn đường hô hấp trên như viêm mũi, viêm xoang, viêm họng, viêm amiđan,… là một trong những nguyên nhân gây ra cơn hen ở người bệnh có cơ địa dị ứng.

Các tác nhân không dị ứng:

  • Di truyền: Trong gia đình có người bị hen phế quản.
  • Yếu tố tâm lý: tình trạng lo âu, căng thẳng, sang chấn tâm lý,…
  • Rối loạn tình dục.
  • Triệu chứng bệnh Hen phế quản
Chuẩn đoán hen phế quản
Người bị hen phế quản có thể di truyền lại hoặc làm tăng nguy cơ mắc bệnh cho đời sau

Cơn hen phế quản thường xuất hiện đột ngột vào ban đêm sau khi tiếp xúc với các tác nhân gây khởi phát, người bệnh khó thở nhiều khi thở ra, phải ngồi dậy để thở. Có thể nghe thấy tiếng thở rít hay khò khè. Ngoài ra, còn xuất hiện các cơn ho dai dẳng, ho có đờm.

Hen phế quản có lây không ?

Hen phế quản không phải là một bệnh truyền nhiễm, không do virus hay vi khuẩn gây ra, nên nó không lây truyền từ người này sang người khác. Các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của người bệnh không làm lây lan bệnh hen phế quản.

Tuy nhiên, mặc dù hen phế quản không lây lan, nhưng nó lại có tính chất di truyền. Người bị hen phế quản có thể di truyền lại cho đời sau là con, cháu…

Các biện pháp chẩn đoán bệnh Hen phế quản

  • Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ căn cứ vào các biểu hiện của người bệnh, từ đó định hướng chẩn đoán và tiến hành khám lâm sàng. Việc này không chỉ giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh mà còn giúp loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.
  • Đo chức năng hô hấp: Người bệnh sẽ được làm Hô hấp kí, đo lưu lượng đỉnh trước và sau khi sử dụng thuốc giãn phế quản. Nếu chức năng phổi cải thiện sau khi dùng thuốc giãn phế quản thì người bệnh có khả năng cao bị hen phế quản.
  • Chẩn đoán hình ảnh: X-Quang ngực hay CT Scan có thể cho những hình ảnh bất thường trong bệnh hen phế quản.
  • Một số xét nghiệm khác: Xét nghiệm Methacholin, xét nghiệm NO, xét nghiệm bạch cầu ưa acid trong đàm,… có thể hữu ích trong một số trường hợp.

Cách điều trị bệnh Hen phế quản là gì ?

Bệnh hen phế quản khó có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu người bệnh tuân thủ điều trị thì có thể bệnh lý này được kiểm soát. Việc phối hợp giữa biện pháp dùng thuốc và không dùng thuốc là cần thiết để có thể ngăn chặn được những cơn hen phế quản cấp.

Cách điều trị hen phế quản
Phối hợp giữa dùng thuốc và các biện pháp hỗ trợ là cần thiết để có thể kiểm soát hen phế quản

Nội khoa:

  • Thuốc kiểm soát hen phế quản dài hạn: Coticosteroid dạng hít, thuốc kích thích beta tác dụng kéo dài, thuốc đường hít kết hợp, Leukotrien, Theophylin,… Đây là biện pháp chính trong điều trị hen phế quản, giúp kiểm soát hen hàng ngày và hạn chế xuất hiện cơn hen cấp.
  • Thuốc cắt cơn tác dụng nhanh: Thuốc kích thích beta tác dụng ngắn, Coticosteroid đường uống/tiêm tĩnh mạch hoặc Ipratropium,… để cải thiện các triệu chứng của cơn hen phế quản cấp ngay lập tức.
  • Điều trị dị ứng có thể được đưa ra ở người bệnh hen phế quản dị ứng.

Lối sống:

  • Tập thể dục đều đặn ở mức độ vừa phải.
  • Ăn uống khoa học, bổ sung nhiều trái cây và rau xanh.
  • Phòng tránh các yếu tố dễ gây khởi phát cơn hen như: tránh tiếp xúc khói bụi, thường xuyên vệ sinh nhà ở sạch sẽ, …

Người bệnh cần được theo dõi và tái khám, để bác sĩ có thể đánh giá tiến trình kiểm soát hen suyễn, từ đó có những điều chỉnh phù hợp về kế hoạch điều trị trong thời gian tiếp theo.

Phòng ngừa bệnh Hen phế quản

  • Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân dị ứng như bụi nhà, lông động vật, phấn hoa,…. Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ.
  • Vệ sinh nhà cửa, ga nệm thường xuyên loại bỏ tác nhân gây hại
  • Hạn chế lo âu, căng thẳng quá mức. nghỉ ngơi nhiều hơn.
  • Uống nhiều nước, cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể, đặc biệt là Vitamin C.
  • Luyện tập thể dục thể thao đều đặn ở mức độ nhẹ, vừa phải
  • Hạn chế sử dụng rượu, bia, thuốc lá, đồ cay nóng hoặc quá lạnh.
  • Sử dụng khẩu trang mỗi khi ra ngoài để bảo vệ đường hô hấp.
  • Sử dụng Xịt họng keo ong hàng ngày giúp bảo vệ niêm mạc họng.

Hen phế quản là một bệnh viêm đường hô hấp mạn tính, được khởi phát bởi các yếu tố kích thích gây dị ứng. Chính vì vậy, người bệnh cần kiểm soát hen suyễn thật tốt cải thiện chất lượng cuộc sống.

Bài viết liên quan

Sản phẩm khuyên dùng